Onbruikbare fictie

Er bestaan bruikbare ficties die het leven de moeite waard maken. Of leuker. Een geïdealiseerd beeld van fitheid kan resulteren in een hilarische en in één klap relativerende commercial. Er bestaan ook onbruikbare ficties. Eén daarvan valt onder de noemer “uitspraken die voor zich spreken”. Die geen interpretatie behoeven. Waarom zouden uitspraken niet voor zich …

Verder lezen →

Twee draden van hetzelfde koord

Mensen hebben emoties en cognities. Sinds jaar en dag wordt er nagedacht over de relatie tussen deze twee eigenschappen. Beroemd is Plato’s voorstelling van emotie en cognitie als paarden die in verschillende richtingen trekken. Eén paard is ingetogen en houdt van waarheid.
Het andere paard neigt naar overmoed en losbandigheid en is moeilijk menbaar. Toch …

Verder lezen →

Uitspraken beweren niets

“Mensen zijn dieren die iets willen”. Taalpsycholoog Jos van Berkum doet deze uitspraak. Je kunt niet vragen: wat beweert deze uitspraak? Uitspraken kunnen niets beweren. Mensen kunnen dat wel. De bewering dat uitspraken niets beweren klinkt provocerender dan het is. ‘Aanhangers’ van taalhandelingentheorie zouden deze bewering wel voor hun rekening nemen. Ik doe dat ook …

Verder lezen →

Het spijt me, Hannah Arendt

Het spijt me, Hannah Arendt, dat jij zo slecht begrepen bent. In jouw tijd dachten velen dat jij de nazi Eichmann verdedigde. In mijn omgeving zijn er nog steeds mensen die denken dat jij met ‘begrijpen’ doelt op empathie.
Dat je gedrag en uitspraken kunt begrijpen zonder ze goed te keuren, wil er bij veel …

Verder lezen →