Morele (zelf)zorg bij gemaskeerde schaamte

Gelukkig hebben morele emoties als schuld en schaamte een functie in het morele verkeer tussen mensen. Als er een morele norm is overschreden, kunnen morele emoties aangedaan leed erkennen en een gedeelde moraal herstellen. Maar wat als schaamte zich heeft genesteld in je persoonlijkheid? Als er geen morele norm is overschreden. Als iemand zichzelf chronisch …

Verder lezen →

Het eeuwige geduld van normatieve vragen

Morele overtuigingen. Zijn dat louter subjectieve opvattingen? Opvattingen die in een morele discussie niet veel zin hebben, omdat er voor persoons- en cultuurgebonden opvattingen geen objectieve criteria bestaan die bepalen of ze gerechtvaardigd zijn? Of is moreel argumenteren geworteld in onze rationaliteit en zijn morele overtuigingen niet reduceerbaar tot persoonlijke of culturele opvattingen? Filosoof Thomas …

Verder lezen →

De relevantie van de puttertjeskwestie

Dat de gemoederen in discussies hoog kunnen oplopen is alom bekend.
Bij meningsverschillen over onderwerpen die mensen aan het hart gaan, kan de vlam in de pan slaan. Wie het vlam vatten van discussies zinloos of te stressvol vindt kan concluderen dat twee mensen die het oneens zijn, beiden gelijk hebben; standpunt A is waar …

Verder lezen →

Gemeengoed

In een socratisch gesprek onderzoeken deelnemers wat in hun (professionele) leven van werkelijk belang is. De socratische gespreksmethode kwam voort uit interpretaties over de manier waarop de Oud-Griekse filosoof Socrates in gesprek ging met wie dat maar wilde.
Een benadering van het socratisch gesprek is om opvattingen van deelnemers niet als beweringen te beschouwen die …

Verder lezen →

Gave van het begrijpende hart

Lieve Hannah, nog één brief aan jou. Een derde brief zou cliché worden en daar houd jij niet van. In Hoe politiek begrijpen? schrijf je dat wij onze instrumenten om te begrijpen verloren hebben. Dat was in 1954. Dat is in mijn tijd niet veel anders, maar er is hoop. Voor jou is de essentie …

Verder lezen →

Je zal Annie maar zijn

Stel je eens voor dat je het er in een discussie over eens bent dat je van bedorven vis ziek kunt worden. “Als Annie geen bedorven vis heeft gegeten, dan is ze dus niet ziek”, zegt je discussiegenoot. Klopt deze conclusie…? En als er wordt vervolgd: “Het is toch simpel. Als Annie wél ziek is, …

Verder lezen →

Hoe word ik een constructieve sidderrog?

Als je in een groepsgesprek een fundamentele vraag onderzoekt, is doorvragen naar elkaars opvattingen een manier om te verhelderen wat je precies denkt. Als je door een gespreksgenoot aanhoudend wordt geconfronteerd met tegenstrijdigheden in je denken, kan dat verlammend werken. Socrates was er zo één. Hij werd vergeleken met een sidderrog.
Een sidderrog is een …

Verder lezen →

Zelf denken = goeddoen?

Als een politicus een maatregel voorstelt om een probleem op te lossen, klinkt niet zelden kritiek van het type: “Oh ja, alsof het probleem daarmee als sneeuw voor de zon verdwijnt!” Vaak berust dit type kritiek op een logische denkfout, want wie maatregel X voorstelt voor probleem Y, zegt daarmee niet per se dat als …

Verder lezen →

Kritisch op het juiste moment

Kritisch op het juiste moment was ooit een slogan van financieel dienstverlener Delta Lloyd. Eén van de campagnefilmpjes laat een huwelijksaanzoek zien. ‘Zij’ beoordeelt een voorgeschotelde witgouden ring kritisch en vraagt vervolgens of ‘hij’ het bonnetje nog heeft. “Je hoeft niet altijd kritisch te zijn”, zegt de voice-over. “Maar wel als het om je financiën …

Verder lezen →

Generositeit als terechte zelfwaardering

[O]mdat wijsheid voor een belangrijk deel daarin bestaat dat men weet hoe en waarom men zichzelf moet waarderen dan wel geringschatten, zal ik proberen daarover mijn mening te geven. Er is maar één ding waarvan men met recht kan zeggen dat het een reden is om zichzelf te waarderen, en dat is de manier waarop

Verder lezen →