Welkom

Ik ben Heleen Torringa en wil je via deze website kennis laten maken met mijn fascinatie voor kritisch denken. Ik promoveerde in 2011 op een proefschrift over kritisch denken. Ik werk als docent kritisch denken en ethiek bij Avans Hogeschool. Daarnaast schrijf ik filosofische essays.
Deze essays (die ik destijds filosofische columns noemde) zijn als bundel uitgegeven door SWP. Zie: https://www.swpbook.com/boek/2065/uitspraken-beweren-niets

John Searle
Gadamer
hannah-arendt in kleur
Socrates

Wat doe je als je kritisch denkt?

Ik laat op de kritisch denken-pagina zien op welke manier ik kritisch denken heb geconceptualiseerd. Waarin zit nu precies het kritische? Wat doe je als je kritisch denkt? De essentie van mijn kritisch denken-begrip is achterhalen wat sprekers of schrijvers met hun uitspraken willen uitdrukken en de reflectie erop om zelf tot standpunten te komen. Maar hoe kom je op kritische vragen die de aanzet geven tot oordeelsvorming? En hoe zorg je dat je kritische vragen aansluiten bij dat wat mensen met hun uitspraken uitdrukken? Beweren, vinden, voelen, willen ze iets? In mijn kritisch denken-concept ligt het accent op een antwoord op die vragen. Deze manier van denken onderneem je om je te oriënteren in een zee van opvattingen, feiten en ervaringen, waarbij je je afvraagt: waar sta ik?

Kritisch leren denken

Dit kritisch denken-begrip betekent voor het kritisch leren denken een nadruk op:

  • het interpreteren van de boodschap (ook wel: communicatieve intentie) van uitspraken, zonder daarbij te oordelen;
  • het stellen van passende kritische vragen bij een geïnterpreteerde boodschap;
  • het uitwerken van kritische vragen om tot een beargumenteerd standpunt te komen.

Mijn benadering draait grotendeels om het proces om tot de inhoud van een oordeel te komen op basis van feiten, ervaringen en mens- en wereldbeelden. De nadruk ligt op het vormen van evenwichtige oordelen en niet zozeer op het vormen van beweringen. In een wetenschappelijke context kan deze vorm van kritisch denken uiteraard wel ingezet worden voor het vormen van waarheidsclaims. Beweringen dus die waar of onwaar zijn.

Het oordeelsvermogen waar ik voornamelijk op doel met kritisch denken draait om de kunst om zich oordelen te vormen over maatschappelijke onderwerpen. Denk aan politieke, sociale en morele kwesties. Zaken die ons allemaal aangaan. Eenduidige ‘denkregels’ waaruit alle oordelen over maatschappelijke onderwerpen kunnen worden afgeleid bestaan niet.
Ik beschouw goed redeneren als een instrument om het resultaat van wat ik “kritisch denken” noem te beoordelen. Dat resultaat is een beargumenteerd standpunt (of: evenwichtig oordeel), maar wat eraan vooraf gaat maakt denken kritisch. De vlieger ‘kritisch denken staat gelijk aan goed (willen) redeneren’ gaat voor mij niet op. Argumentatie- en redeneerregels zijn vooral bruikbaar voor de beoordeling van ‘redeneerkwaliteit’, ongeacht de inhoud. Ook valt ‘denkfoutenvrij argumenteren’ – waar de standaardbenadering van kritisch denken om draait – voor mij niet samen met kritisch denken.

Filosofische essays

Met mijn essays wil ik geïnteresseerde lezers laten kennismaken met vraagstukken en begrippen uit de filosofie. Als auteur reflecteer ik op de onderwerpen waarover ik schrijf. Ik breng niet zozeer een persoonlijk standpunt over, zoals gebruikelijk is in columns die vaak willen aanzetten tot discussie. Ik beschouw een onderwerp filosofisch om de lezer niet alleen kennis te laten maken met een vraagstuk uit de filosofie, maar ook tot nadenken te stemmen.

Geef een reactie